ظرفیت نامی تولید برق در کشور در حال حاضر در حدود ۸۰ هزار مگاوات است.طبق برآوردها تا سال ۱۳۹۹،نیاز کشور به ۱۰۱هزار مگاوات خواهد رسید که در اینصورت هرسال به ۷ هزار مگاوات افزایش ظرفیت تولید نیاز مندیم.از طرفی طبق آمار از سال ۸۹ تا ۹۴ روند افزایش ظرفیت سیری نزولی داشته به طوریکه در سال ۹۴ به ۹۴۰ مگاوات رسیده است.از طرفی افزایش ظرفیت تولید با توجه به شرایط اقلیمی و منابع موجود صورت میپذیرد که بر همین اساس ۹۲% نیروگاه های کشور از نوع حرارتی میباشد.درصد مصرف سوخت در این نیروگاه ها نسبت به تمامی منابع مصرفی در تامین برق کشور به ترتیب زیر است: برقآبی:۶%، تجدیدپذیر و اتمی:۲% ، گاز طبیعی:۵۲% ، گازوییل:۱۸% ، مازوت:۲۲% که این میزان مصرف به ویژه درمورد گازوییل بی مانند است.
این حجم از مصرف سوخت از طرفی سبب بالا بردن سهم کربن دی اکسید (CO2) تولیدی ایران میشود که از نظر محیط زیستی چندان مطلوب نیست و متاسفانه در صورت قطعی شدن قرارداد نیمه کاره ی پاریس،تبعات سنگینی به همراه دارد.ضمن آنکه سوخت های فسیلی پتانسیل خوبی برای صادرات و هم چنین تولید کالاهای با ارزش افزوده بالا دارند.بنابراین هرچه سهم سوخت های فسیلی کمتر شود و جای خود را به منابع تجدیدپذیر دهند سودمندتر است.
یکی دیگر از منابع تولید برق کشور که در حال حاضر سهم کمی در سبد تامین برق کشور دارد،نیروگاه های اتمی است.برخلاف هزینه پایین این نیروگاه ها در مقابل انواع دیگر، حساسیت های زیست محیطی و بین المللی، روند افزایش ظرفیت با این نیروگاه ها را دشوار میکند. با این حال این نیروگاه ها با توجه به توان بالایی که دارند گزینه خوبی برای رشد تولید برق کشور هستند.نیروگاه های برق آبی با توجه به بحران خشکسالی موجود گزینه مناسبی نیستند و هر چه از سهم ۱۳% آنها کاسته شود بهتر است.
در زمینه انرژی های تجدید پذیر در دنیا بیشتر به انرژی خورشیدی و بادی پرداخته شده است و در کشورهایی نظیر ژاپن، چین، ایتالیا، آلمان وانگلستان استفاده از پنل های خورشیدی و تاسیس پارک های خورشیدی رشد چشمگیری داشته است.این در حالی است که میانگین تابش در ایران ۲ برابر میانگین تابش در اروپاست و بخش قابل توجهی از کشور را بیابانها تشکیل میدهد.در ضمن استفاده از نیروگاه های خورشیدی،بادی و زیست توده بسته به مناطق میتواند گزینه مناسبی برای تامین برق نواحی روستایی و دوردست باشد و هزینه احداث خطوط انتقال را نیز کاهش دهد.
نکات بیان شده تنها گوشه ای از راهکارها و چالش های تولید برق بود که مشکلی بزرگ برسر راه آنهاست.بدهی ۳ هزار میلیارد تومانی وزارت نیروبه بانکها و سرمایه گذاران داخلی آنها را از سرمایه گذاری مجدد دلسرد کرده است و سرمایه گذاران خارجی نیز مشکلات خاص خود را دارند که از جمله میتوان به قرارداد وزارت نیرو با شرکت یونیت اینترنشنال ترکیه و مخاطرات آن اشاره کرد.در کنار تمام مسائل تولید برق،مصرف برق ایران در بخش خانگی ۱٫۷ برابر میانگین جهانی است.کاهش مصرف برق در این بخش میتواند قدری از بار تولید برق بر شانه وزارت نیرو بکاهد.بررسی این مهم خود نوشتار دیگری میطلبد که در آینده به آن خواهیم پرداخت.

محمد مهدی مسعودی-عضو انجمن اسلامی دانشجویان مستقل دانشگاه تهران